Kategori: Makaleler

Titanyum X-ray’de öter mi? Görünürlük, Ses ve Varlığın Sınırları Üzerine Felsefi Bir Deneme Bir hastane koridorunda, metalik bir soğuklukla ilerleyen bir nesne düşünülür: titanyumdan yapılmış bir implant, insan bedeninin içine yerleşmiş bir parça. X-ray cihazının ışığı altında bu nesne “görünür” olur mu? Daha tuhaf bir soru daha belirir: Eğer görünürse, “öter mi”? Bu soru ilk bakışta teknik bir yanlış anlamadan doğmuş gibi görünür; ancak daha derine inildiğinde epistemoloji, etik ve ontoloji arasında dolaşan bir felsefi düğüme dönüşür. Bir nesnenin varlığı, onun algılanabilirliğiyle mi ölçülür, yoksa algının kendisi zaten bir yorum mudur? Bu yazı, “Titanyum X-ray’de öter mi?” sorusunu yalnızca fiziksel…

Kendini Kabul Etmek Ne Demek? Siyaset Bilimi Merceğinden Bir Analiz Bir siyaset bilimci olmasam da, güç ilişkileri, toplumsal düzen ve birey‑yurttaş etkileşimi üzerine kafa yormayı sürdüren biri olarak “kendini kabul etmek” kavramını siyasetin dokusuyla ilişkilendirdiğimde zihnimde bir dizi kesişen tema belirdi. Bu soru salt bireysel bir psikolojik kavrama indirgenemez. Çünkü bireyin kendi kimliğini, değerlerini ve konumunu tanıması, dönüştürmesi ve kabullenmesi, aynı anda toplumsal güç dengeleri, ideolojiler, kurumlar ve siyasal katılım süreçleriyle örülü bir ilişki ağında yer alır. Bu nedenle bu yazıda, meşruiyet, meşruiyet ve katılım gibi kavramları merkeze koyarak “kendini kabul etmek” meselesini demokrasi, yurttaşlık, ideoloji ve kurumlar bağlamında ele…

Dortmevsimguzellik ekibinden yeni bir içerik: Bugün odağımız Borsada köpük ne demek. Aşağıda talep ettiğiniz biçimde hazırlanmış makale yer alıyor. Borsada Köpük Ne Demek? Geçmişin Aynasında Finansal Coşkuların ve Çöküşlerin Tarihi Geçmişi anlamaya çalıştığımızda aslında yalnızca eski olaylara bakmayız; bugün yaşanan ekonomik heyecanları, korkuları ve beklentileri de daha doğru yorumlayabilecek bir bakış açısı kazanırız. Borsada köpük kavramını anlamak da yalnızca fiyatların neden yükselip düştüğünü bilmek değildir; insan davranışlarının, toplumsal umutların ve ekonomik sistemlerin nasıl değiştiğini görmek anlamına gelir. Borsada köpük, bir finansal varlığın gerçek ekonomik değerinden koparak aşırı yükselmesi ve bu yükselişin sürdürülemez hale gelmesi durumunu ifade eder. Bu kavram çoğu…

Dortmevsimguzellik okurlarına özel bu yazımızda “Krom nasıl üretilir” konusunu derinlemesine inceliyoruz. Krom Nasıl Üretilir? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir Bakış Krom nasıl üretilir? Sorusu yalnızca madencilik ve sanayi meselesi değildir Krom, günlük hayatımızda çoğu zaman fark etmeden kullandığımız birçok ürünün arkasında bulunan önemli bir metaldir. Paslanmaz çelikten mutfak eşyalarına, otomotiv parçalarından inşaat malzemelerine kadar geniş bir kullanım alanına sahiptir. Ancak “Krom nasıl üretilir?” sorusu yalnızca teknik bir üretim sürecini anlatmaz. Bu soru aynı zamanda emeği, çevreyi, toplumsal eşitsizlikleri ve farklı grupların bu süreçlerden nasıl etkilendiğini anlamak için de önemli bir başlangıç noktasıdır. İstanbul’da yaşayan 29 yaşında biri…

Avar İmparatorluğu nerede? Siyasi güç, iktidar ilişkileri ve tarihsel bir devlet modelinin analizi Bir devletin nerede olduğunu sormak, çoğu zaman yalnızca harita üzerindeki konumunu öğrenme isteği gibi görünür. Ancak siyaset bilimi açısından bir devletin “nerede” olduğu sorusu çok daha derin anlamlar taşır. Çünkü devletler sadece coğrafyalardan ibaret değildir; güç ilişkileri, yönetim biçimleri, kurumlar, kimlikler ve toplumsal düzenler üzerinden var olurlar. Bir imparatorluğun sınırlarını anlamak, aslında onun nasıl yönetildiğini, kimlerin karar alma süreçlerine katıldığını ve hangi değerler üzerinden meşruiyet kazandığını anlamayı gerektirir. Avar İmparatorluğu nerede? sorusu da bu açıdan yalnızca bir tarih sorusu değildir. Bu soru aynı zamanda Orta Çağ dünyasında…

9’un karekökü nasıl bulunur? Matematiğin gelecekteki hayatımızdaki görünmeyen etkisi Ankara’da yaşayan 28 yaşında biri olarak teknolojiyle iç içe bir hayat sürüyorum. Gün içinde kullandığım uygulamalardan iş hayatındaki yeni yöntemlere kadar birçok şey değişirken, bazı temel bilgilerin değerini daha fazla fark ediyorum. Bunların başında da matematiğin en temel konularından biri olan karekök kavramı geliyor. İlk bakışta sadece okul yıllarında öğrenilen bir işlem gibi görünse de aslında “9’un karekökü nasıl bulunur?” sorusu, düşünme biçimimizi, problem çözme yeteneğimizi ve geleceğe hazırlanma şeklimizi anlamak açısından önemli bir örnek oluşturuyor. Bazen kendi kendime düşünüyorum: “Bugün basit görünen matematik bilgileri, bundan 5 veya 10 yıl sonra…

4. sınıfta ayçiçeği hangi besin grubuna girer ile ilgili güncel ve anlaşılır bilgiler için Dortmevsimguzellik tarafından hazırlanan bu metne göz atın. 4. sınıfta ayçiçeği hangi besin grubuna girer? Sorunun Ardındaki Toplumsal Hikâyeye Bakmak Bazen bir çocuğun sınıfta sorduğu küçük bir soru, aslında toplumun nasıl işlediğine dair büyük kapılar açabilir. Bir öğrencinin “4. sınıfta ayçiçeği hangi besin grubuna girer?” diye merak etmesi, yalnızca bir fen bilgisi ya da hayat bilgisi sorusu değildir. Bu soru; beslenme alışkanlıklarımızı, ailelerden öğrendiğimiz davranışları, ekonomik koşulları, kültürel değerleri ve doğayla kurduğumuz ilişkiyi de içinde taşır. Günlük yaşamın sıradan görünen ayrıntılarının arkasında insanların nasıl yaşadığına, nasıl düşündüğüne…

28 Mekanize Piyade Tümeni Nereye Bağlıdır başlığıyla ilgili bu kapsamlı anlatımın faydalı olmasını dileriz. 28. Piyade Alayı ve Kıbrıs Bağlamı: Güç, Devlet ve Siyasal Düzen Üzerine Bir Okuma Sevgili takipçiler, Dortmevsimguzellik olarak 28 Mekanize Piyade Tümeni Nereye Bağlıdır hakkında kısa ama kapsamlı bir rehber hazırladık. Toplumsal düzeni anlamaya çalışan her analitik bakış, ister istemez şu soruya geri döner: Devlet dediğimiz yapı, şiddeti, düzeni ve aidiyeti hangi mekanizmalar üzerinden üretir? Kıbrıs meselesi bu sorunun en yoğunlaştığı tarihsel düğüm noktalarından biridir. Özellikle 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı bağlamında anılan askeri birliklerden biri olan 28. Piyade Alayı, yalnızca bir askeri formasyon olarak değil, aynı…

Dortmevsimguzellik ailesine merhaba! Bu içerikte “Kozmopolit nedir inkılap tarihi” hakkında kapsamlı bir rehber hazırladık. Kozmopolit Nedir İnkılap Tarihi? Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Değişen Bir Toplum Hikâyesi Küçükken tarih derslerinde bazı kelimeler vardı, anlamını ezberler ama tam olarak ne ifade ettiğini hayatla bağdaştıramazdık. “Kozmopolit” de benim için uzun süre böyle bir kelimeydi. Ders kitabında birkaç satırla geçilen, sınavda çıkarsa tanımını yazacağımız kavramlardan biri gibi görünürdü. Yıllar sonra ekonomi okurken, şehirlerin gelişimini, ticaret ağlarını ve toplumların nasıl değiştiğini incelerken fark ettim ki kozmopolitlik aslında sadece bir tarih terimi değil. Bugün Ankara’da bir kafede farklı şehirlerden, farklı kültürlerden insanların aynı masada oturması neyse, geçmişte İstanbul…