Hayvanların Neslinin Tükenmesinin Ya Da Azalmasının Nedenleri Nelerdir?
Hayvanların neslinin tükenmesinin ya da azalmasının nedenleri, bazen bilimsel terimlerle çok ciddiyetle anlatılıyor ama ben, burada işin biraz daha mizahi yönüne odaklanmak istiyorum. Çünkü, her şeyin ciddi bir boyutu olduğu gibi, bazen de kafamızda biraz eğlenceli soru işaretleri oluşturmak insanı rahatlatabiliyor.
İzmir’de yaşıyorum, geçenlerde arkadaşlarla sahilde yürüyüş yaparken bir kuş grubu gördük. “Bu kuşlar da son zamanlarda fazla eğilimli,” dedim, “Önce insan gibi davranıp sonra uçarak kayboluyorlar. Neyse ki hala özgürler.” Ama bir anda aklıma geldi: Hayvanların neslinin tükenmesinin ya da azalmasının nedenleri nelerdir? İşte bu soruyu kafamda 1-0 önde düşünmeye başladım. Hadi gelin, biraz da mizahi bir bakış açısıyla bu soruyu irdeleyelim.
1. İnsanlar! Ama Biraz Acımasızca Söylesek de…
Evet, hayır, insan faktörü. Ama bir de işin acı gerçekleri var. İnsanlar, her şeyin ortasında hem en büyük koruyucu hem de en büyük tehdit. Birçok hayvan türünün nesli tükeniyor ya da azalıyor çünkü biz -evet, biz, yani insanlık- doğal yaşam alanlarını yok ediyoruz.
Mesela geçen hafta bir arkadaşımın evine gittim, çocukluk arkadaşımdı, köpeği hiç durmadan havlıyordu. “Ya bu köpek neden durmuyor?” dedim. Arkadaşım da “Evet, aslında bizim evde garip bir şey var. Geceleri evin içinde kaybolan bir şey var” dedi. Ben de, “Umarım bir ayı falan değildir, çünkü bu konuda pek bilgi sahibi değilim ama bilimsel olarak kesinleştirebiliriz” dedim. Ama işin komik kısmı şu ki, bazı hayvanlar bu tür ‘insan evinden kaybolma’ gibi durumları yaşamıyorlar, çünkü yaşam alanları yok oluyor.
Biz insanlar, ormanları kesip, denizleri kirleterek, bazı hayvanları evlerinden çıkarıyoruz. Hani bir bakıma, “Hayvanların neslinin tükenmesinin ya da azalmasının nedenleri nelerdir?” sorusunun cevabının %70’ini belki biz oluşturuyoruz.
2. İklim Değişikliği: Bu İşin İkincisi!
İklim değişikliği konusu biraz ağır gelebilir ama durun bir dakika, bazen şöyle düşünmek lazım: “Bir hayvan düşün, ormanda sürekli kış olan bir yerde yaşıyor. Bütün hayatı boyunca soğukta.” Sonra bir sabah, uyanıyor ve “Aaa, bu ne böyle? Neden sıcak?” diyor. Hayvanlar şok! Bu yeni iklim değişikliği onları da etkiliyor. Sıcak havalar, kuraklık, su kaynaklarının azalması… Yani, hayvanlar da biz insanlar gibi, doğanın sunduğu sıcak havalara alışmak zorunda kalıyor.
İşte bu yüzden, bazı hayvanlar yaşam alanlarını terk ediyor ve bazılarının nesli tükeniyor. Hadi ya, düşünsenize bir penguen bu kadar sıcak bir ortamda nasıl yaşayabilir?
“Ben evrimsel olarak buralara geldim ama sıcaklık işini biraz gözden geçirebiliriz,” demiyor tabii penguen.
3. Avcılık ve Kaçak Avcılık: “Yavaş, Bir Dakika, O Benim Yemeğim!”
Bir de tabi ki avcılık meselesi var. Şimdi, bazen insanlar, kendi çıkarları uğruna ne yazık ki hayvanları öldürüp, donduruyor ve koleksiyonluk yapıyor. Yani aslında bazı hayvanların neslinin tükenmesinin ya da azalmasının nedenleri arasında, birilerinin onu “Yemek mi, koleksiyon mu?” diye tartıştığı bir durum da var.
Her ne kadar avcılıkla mücadele eden birçok organizasyon olsa da, kaçak avcılık işleri tam anlamıyla kesilmedi. Bunu düşündüğümde, içimdeki insan biraz üzülüyor, çünkü bazı hayvanlar sadece “Yaşamayı” istiyorlar. Ama tabii, dünyadaki ekosistem dengesini bozan her şeyin sonuçları ne yazık ki çok acı olabiliyor.
4. Hızlı Kentselleşme: “Burası Bir ZOO, Ama Sizin İçin!”
Biraz da İzmir’e özgü bir gözlem yapalım: Şehirler büyüdükçe, ormanlar azalıyor. Yeşil alanlar yok oluyor, yerine beton duvarlar inşa ediliyor. Hani geçenlerde, “Aman, şehir hayatı çok güzel ama tabii ki buralarda görebileceğimiz hayvanlar ne olacak?” dedim kendi kendime.
Bir yerden sonra, sadece kuşlar değil, kediler ve köpekler de evsiz kalıyor. Bu, doğal yaşamın ne kadar ciddi bir tehdit altında olduğunu gösteriyor. Herkes bir şekilde şehirde yaşamaya alıştı ama doğadaki hayvanlar buna alışamadılar. Onlar için, “Burası bir ZOO ama sizin için!” desek, daha doğru olur.
5. Doğal Avcılar ve Yırtıcılar: Zorlu Bir Hayat
Bazı hayvanlar, bazen başka hayvanlar tarafından avlanıyor. Ve bu sadece doğanın yasası değil, biraz da “Hayvanlar için zor bir iş hayatı” durumu. Tüm bu yırtıcılar arasında sağ kalmaya çalışmak, bazen onların neslini zorlaştırabiliyor. Zaten gıdaya ulaşmak da her zaman kolay olmuyor.
Ama, içimdeki insan buna “Hayat zordur, hayatta kalmak da zordur” diyor. Çünkü doğada her şey birbirini dengelemeye çalışıyor. Ne yazık ki bu dengenin kaybolması, bazı türlerin hızla yok olmasına neden oluyor.
Sonuçta: Hayvanlar da Bizimle Aynı Dünyada
Hayvanların neslinin tükenmesinin ya da azalmasının nedenlerini anlatırken, insanın da rolünü unutamıyoruz. Bizim yaptığımız her şey, hem dünyayı hem de doğadaki hayvanları doğrudan etkiliyor. Yani belki biraz daha doğaya saygı göstersek, belki daha fazla yeşil alan bıraksak, belki de doğal yaşamı daha fazla korusak, bu sorunların biraz olsun önüne geçebiliriz.
Sonuçta hepimiz bu gezegende birlikteyiz. Yani “Birlikte yaşamak, hepimizin işi” deyip, biraz daha duyarlı olabiliriz. Tabii, biraz da mizahı kaybetmeden. Çünkü her şeyin biraz da eğlenceli ve hafif olması gerektiğini unutmayalım.